Günümüzde dijital çağ her geçen gün etkisini arttırmaya devam etmektedir. Dijital çağda çocukların ve ergenlerin sosyalleşme alanı sadece dışarısı değil aynı zamanda ekran içinde yer alan dünyadır. Fakat bu dünya sadece sosyalleşme değil ayrıca karanlık bir yüzde yer almaktadır. Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığı kendini ciddi ruh sağlığı sorunları ile sıkça gösterebilir.
Bizler bu yazımızda Teta Clinic olarak bu yazımızda çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığı neden yaygın ve bu konu için neler yapılabilir ile ilgili net ve yol gösterici bir şekilde ilerlemek ve sizlere doğru bilgi vermek adına elimizden geleni yapacağız.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığının günümüzde bu kadar yaygın olmasının birçok çeşitli neden bulunmaktadır. Bu durumun günümüzde bu kadar yaygın olmasında etkili olan bazı nedenler ise şu şekildedir;
Bu noktada internet ortamında kullanıcı adları arkasına saklanmak ve ‘nasıl olsa kimse beni bulamaz’ düşüncesinin oluşması, bu durumun ortaya çıkmasında son derece ciddi bir etken olarak bilinmektedir. Çünkü bu anonimlik empatiyi oldukça azaltmakta ve aynı zamanda pek çok sorumluluk duygusunu zayıflatmaktadır. Burada doxxing yani bir kişinin özel bilgilerini izinsiz şekilde internette paylaşmakta yapılan en büyük zorbalıklar arasında yer almaktadır.
Pek çok oyunda rank yani sıralama sistemi bulunmaktadır. Burada yükselme başarısı ayrıca düşmek başarısızlık gibi algılanabilmektedir. Bu noktada takım kaybettiğinde suçlu aranmakta ve zayıf görünen oyuncu hedef haline getirilmektedir.
Ekip oyunlarda hiyerarşi bulunmaktadır. Burada daha güçlü oyuncular lider konumunda yer almaktadır. Dijital ortamda bu davranış çok hızlı şekilde yayılmakta ve daha sert şekilde görülebilmektedir.
Bazı oyun yayın ortamlarında aşağılayıcı dil normalleştirilmiş ve bu yayınları izleyen gençler zamanla bu model konuşmalar sergilemeye başlayarak bunu şaka olarak görmektedir. Bu durum zaman ile sınırların silikleşmesine neden olmaktadır.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığı çocuk ve ergenleri son derece ciddi şekilde etkilemekte ve ciddi sorunlara sebebiyet vermektedir. Bu noktada çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığının çocuk ve ergeni nasıl etkilediğini sıralamak gerekirse;
Sürekli olarak eleştirilmek yada çevresi tarafından dışlanmak çocuğun kaygı seviyesini son derece arttırmaktadır. Bu noktada çeşitli öfke patlamaları yada içine kapanma gibi durumlar görülebilir. Bu durunlar çocukların duygularını yönetmelerinde zorluklar ortaya çıkarabilir.
Çocuklarda oyun bile işe yaramıyor olma düşüncesi zamanla yerini yetersizlik inancının oluşmasına sebep olmaktadır. Buda özellikle ergenlik gelişiminde kimlik gelişimini oldukça olumsuz yönde etkilemektedir.
Çevrimiçi oyunlarda ortaya çıkan akran zorbalığı, ders başarısında düşüş ve arkadaş ilişkisi içinde kopma yaşanmasına neden olmaktadır. Bu durum çocuklarda okula gitmek istememe ve sınıf içinde sessizleşmeye neden olmaktadır.
Baş ağrısı, uyku bozukluğu gibi fiziksel şikayetlerin ortaya çıkmasına neden olabilecek olan bu durum çoğu zaman stres kaynaklı olarak ortaya çıkmaktadır.
Bu noktada böylesi bir zorbalığa maruz kalmış çocuklarda içine kapanma, aşırı şekilde oyun oynama, karşı zorbalık yada sosyal izolasyon gibi riskli davranışlar görülebilmektedir. Çünkü bazı çocuklar zorbalığa zorbalık ile karşılık vermek isteyebilir ve bu durum ise sorunun daha fazla büyümesine sebep olabilir.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığına maruz kalan çocuklarda bu durum kendini bazı belli başlı belirtiler ile gösterir. Bu belirtileri detaylı bir şekilde sıralamak ve listelemek gerekirse;
Çocuklarda bir anda oyunu tamamen bırakma veya tam tersine aşırı bağlanma gibi çeşitli durumlar görülebilir. Bu durum çocuklarda görülen en sık belirtiler arasında ilk sırada yer almaktadır.
Küçük konularda birden ve ani şekilde görülen öfke patlamaları ve tahammülsüzlük gibi pek çok belirti en sık görülen belirtiler arasında yer almakta ve çocukları ciddi şekilde etkileyerek mutsuz hissettirmektedir.
Arkadaşlardan uzaklaşma, okula gitmek istememe ve sosyal etkinliklerden kaçınmak hafife alınacak belirtiler değildir. Bu noktada sosyal ipuçları arasında en çok görülen durumlar arasında yer olan bu durumları görmeniz çocuğunuzun yardıma ihtiyacı olduğunu anlamanız için yeterli olacaktır.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığı yaşandığında bu duruma sessiz kalınmamalı ve bazı şeyler yapılmalıdır. Burada çocuğu suçlamadan dinleme, kanıt toplama, engelleme aynı zamanda bildirme ve tek başına mücadele mesajı vermeme son derece önemlidir. Burada tüm bu kriterleri daha detaylı şekilde açmak gerekirse;
Bu noktada çocuğa ‘sen ne yaptın’ demek ,ç,ne kapanmasına sebep olur. Burada önce sakin şekilde dinlemek ve güven ortamı yaratmak bir hayli önemlidir. Bu çocuğun kendini oldukça rahat hissetmesini sağlar.
Ekran görüntüsü almak ve mesajları saklamak son derece büyük bir öneme sahiptir. Bu oyun içi bildirim sürecinde oldukça fayda sağlamanıza yardımcı olur.
Oyun platformlarının bir çoğunda engelleme sistemi bulunmaktadır. Bu tür araçların var olması ve kullanılması için oldukça gereklidir.
Çocuğunuzu yalnız bırakmamak burada oldukça önemlidir. Kendin hallet yaklaşımı bu noktada doğru bir yaklaşım değildir yalnız hissetmesini sağlar. Burada çocuk ailesinin yanında olduğunu bilmelidir.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığına yaklaşım ebeveynler için büyük bir öneme sahiptir. Bu noktada çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığında ebeveyn yaklaşımı ise hem kararlı hemde ciddi olmalıdır. İşte böylesi bir durumda ebeveyn yaklaşımları;
Çocukların oynadığı oyunlarda seçimi iyi yapmak ve bu seçimlerde yaş uygunluğunu her anlamda göz önünde bulundurmak ebeveyn yaklaşımında son derece önemli bir yere sahiptir.
Burada oyun içinde mikro kurallar belirlemek, sohbet ayarlarını, arkadaş listesini ve gizlilik ayarlarını dikkatli şekilde yapmak ebeveynlerin sağlamış olduğu yaklaşımlar arasında en doğru yaklaşımlar biri olarak bilinmektedir.
Çocuğa sınır koymayı, hayır demeyi ve yardım istemeyi öğretmek çocuğun her anlamda rahat ve güvende hissetmesine yardımcı olacak, çocuğun daha rahat olmasına fayda sağlayacaktır.
Aile içi iletişim rutini oluşturmak ve haftalık oyun deneyimi konuşması yapmak alınacak en doğru önlem ve tedbirlerden biri olacak, çocuğun deneyimleri hakkında bilgi edinmesine en doğru şekilde olanak tanıyacaktır.
Çevrimiçi oyunlarda akran zorbalıklarında bazı zamanlarda profesyonel destek almak son derece önemlidir. Burada bazı durumlar görüldüğünde bu desteğin alınması kesinleşecek ve alınması mutlak olacaktır. İşte çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığı için profesyonel destek alınması gereken durumlar;
Bu noktada uyku düzeninde bozulmalar ve sosyal hayattan geri çekilme gibi çeşitli durumlar varsa durum ciddidir ve ciddiye alınmalıdır. Üzerine düşülmeli ve gereken önlemler yeteri kadar alınmalıdır.
Bu noktada çocuk ‘yaşamak istemiyorum’ gibi ifadeler kullanıyorsa, bu son derece acil bir durumdur. Bu durumda hemen bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalı ve ne yapılması gerektiği ile ilgili bilgi alınmalıdır.
Çevrimiçi oyunlarda ortaya çıkan akran zorbalıklarında psikolog desteği oldukça büyük bir öneme sahiptir. Bu noktada psikolog desteği ciddi bir fayda sağlamaktadır. Burada psikolog desteği çevrimiçi oyunlarda akran zorbalığında nasıl fayda sağlar ile ilgili sıralama yapmak gerekirse;
Uzman desteği bu tür durumlarda çocuğun stresle baş etmesine fayda sağlamakta, yapılan nefes egzersizleri, bilişsel yeniden yapılandırma teknikleri burada çocuk üzerinde oldukça etkili olabilir.
Burada psikolog desteği zedelenen benlik algısını onarmak için oldukça mümkündür. Burada yapılan sosyal beceri çalışmaları çocuğun kendini daha güçlü hissetmesini sağlar ve çocuk üzerinde ciddi fayda elde edilmesine olanak tanır.
Yoğun şekilde maruz kalınmış olan zorbalık deneyimleri uzun sürede travmatik etki bırakır ve uygulanan travma odaklı terapi yöntemleri bu yükü son derece ciddi şekilde hafifleterek her çocuk için rahatlama sağlamaktadır.
