Kardeş Kıskançlığı Nasıl Önlenir?

Çocuklarda kardeş kıskançlığı, küçük yaştan itibaren kardeşi olacağını öğrenen çocuğun bu durumla baş etmenin yollarını bulamaması ile kendini gösteren davranış bozukluğuna neden olabilen bir durumdur. Kıskançlık, insan için doğal bir duygu olarak kabul edilen ve kişiyi mutsuz edebilen, sevilen bir kişinin ya da nesnenin kimseyle paylaşmak istememesi halidir. Aileyi tam anlamıyla olumsuz etkileyebilen çok yaygın bir kıskançlık türü olan kardeş kıskançlığı ise birden fazla çocuğun olduğu ailelerde görülür.

Çok aşırı olmamak kaydıyla, kardeşler arası kıskançlık yaşanması pedagojik anlamda normal kabul edilir. Bu noktada önemli olan kıskançlığı hangi seviyede yaşadığıdır. Kardeşini kıskanan çocuk herkesin kendisinden daha iyi olduğunu düşünürken, kendisinin hep daha az sevildiğine inanabilir. Eğer çocuğunuz küçük yaşlarda kardeş kıskançlığı belirtileri gösteriyorsa, önlem alınmadığı takdirde bu durum davranış bozukluğuna varan olumsuz durumlar yaşanmasına neden olabilir. Bunun için anne babanın tutumu ile birlikte kardeşler arası kıskançlığı en az seviyeye indirgemek için uzman yardımı almakta fayda vardır.

Kardeşler arası kıskançlık durumu çoğunlukla büyük çocuğun kendisinden sonra dünyaya gelen kardeşinin daha fazla ilgi gördüğünü ve sevildiğini düşündüğünde ortaya çıkar. Genellikle ailenin ilk çocuğu olarak büyük çocuğunuz göz bebeğidir ve dikkat merkezinde de hep o vardır. İlgi ve alaka hep üzerinde olan çocuk kardeşi olacağını öğrendiğinde aslında bir nevi anne babasına veda etmiş gibi hissedebilir. Anne baba ilgisini kardeşiyle paylaşmak zorunda kalmak büyük çocuk için son derece zorlayıcı olabilir. Özellikle de annesini her an kardeşiyle ilgilenirken, onu severken gören büyük çocuk ihmal edildiğini, hiç sevilmediğini düşünerek acı çeker ve hüzünlenmeye başlar.

Kardeş Kıskançlığı Belirtileri

Kardeş kıskançlığı birçok belirti ile kendini gösterirken aslında en dikkat çeken çocuğu anne ve babasından uzaklaşmaya başlaması ile fark edilebilir. Çocuğun zaman içerisinde anne ve babasından uzaklaşması, onların sözünü dinlememesi kardeş kıskançlığında temel belirti şeklinde kabul edilir. Diğer belirtiler arasında ise çocukların kardeşine karşı aşırı şiddet eğilimi göstermesi ve her fırsat bulduğunda kardeşine zarar vermeye çalışması yer alır.

Ayrıca birden ortaya çıkan parmak emme, altını ıslatmaya başlama durumlarında kardeş kıskançlığının belirtileri arasında yer alır. Çocuklarda kardeş kıskançlığı belirtileri başlıca şu şekilde sıralanabilir:

• Kardeşini kıskanan çocukta nefret, kin ve öfke, intikam gibi yoğun duygularla birlikte, kardeşine karşı koruma içgüdüsü, sevgi ve yakınlık duyma eğilimi gibi karışık duygular bir arada hissedilebilir,
• Kâbus görmek, parmak emmek, altını ıslatmak ya da sürekli olarak çişinin geldiğini söyleyerek ilgiyi kendi üzerine çekmeye çalıştığı görülebilir,
• İlk çocuk her an ilgi odağı halindeyken, kardeşi doğduktan sonra bir anda kendini ikinci plana atılmış gibi hissedebilir.  Artık yeni bir bebeğin gelmesiyle ilk çocuk anne babasının yakınlarının sevgisini kardeşiyle de paylaşmak zorundadır. Sevilmediğini düşünmeye başlayarak içine kapanır, anne babasıyla iletişim kurmaz, yemek yemez ve zayıflamaya başladığı görülebilir,
• Gün içerisinde çok sinirli ve huzursuz olabilen çocuk sakinleşme konusunda oldukça zorlanır. Bazı zamanlarda çevresindeki insanlara karşı öfkeli davranabilen ilk çocuk çevresinde bulunan eşyalara, kişilere saldırgan davranışlarla zarar vermeye çalışabilir,
• Artık hiçbir zaman anne babası tarafından eskisi kadar sevilmeyeceği korkusu çocuğu hamilelikte sarabilir. Hamileliğin son aylarına doğru annenin daha yorgun ve daha çok yeni gelecek bebeğin hazırlık aşamasıyla ilgileniyor olması, çocuğun huysuz ve sinirli olmasına sebep olabilir. Bu durum anneden hiç ayrılmak istememesine neden olabilir,
• Evden ayrılmak istemediği görülür. Okula gitmeyi reddetmek için baş ağrısı, mide bulantısı, isteksizlik, huzursuzluk gibi stres belirtileri baş göstermeye başlayabilir,

Anne babasına sürekli olarak onu hala sevip sevmediğini soran çocuk için sevgiden bir tülü emin olamama ve hep bir şüphe duyma hali söz konusudur,

Bazı çocuklar için kıskançlık duygusunu saklamak çok daha zordur. Bu yüzden kardeşine vurma, oyuncaklarını kırma gibi davranışlar sergilemeleri mümkündür. Bazı çocuklar ise tam tersi bu duyguyu bastırarak kardeşine daha fazla sevgi gösterdiği görülebilir. Genel olarak bu tavrın altında anne babanın sevgisini kaybetmemek ve çocuğa zarar verildiğinde tepki görmemek vardır.

Kardeş kıskançlığında görülen diğer belirtiler ise şu şekilde sıralanır:

• Bebek gibi konuşmaya başlama,
• Kekemelik,
• Biberonla beslenmeye geri dönmek istemek,
• Emeklemeye geri dönme durumu,
• Anneye aşırı derecede bağlı olma,
• Konuşmanın gecikme göstermesi,
• Bebek gibi konuşmaya çalışmak,

Kardeş Kıskançlığının Sebepleri

Kardeş kıskançlığına en çok neden olan faktör anne babanın çocuğa karşı davranışlarıdır. Ancak buna eşlik eden ve çocuğun büyüme aşamasında yaşamış olduğu bazı durumlarda kardeş kıskançlığına neden olarak kabul edilir. Kardeş kıskançlığının sebepleri şu şekildedir:

• Büyük olan çocuğa daha az zaman ayırmak,
• Tek çocuk olarak büyümüş olma durumu,
• Ailesinde çok fazla ilgi ve sevgi gördükten sonra, kardeşinin dünyaya gelmesiyle bu sevginin tamamen yok olacağını düşünmek,
• Kardeşler arasında oluşan yaş farkının az olması,
• Aile eğitiminin düşük olması
• Çocukta terk edilmiş olma duygusunun baskın gelmesi,
• İlgi ve sevginin kardeşle bölünmesi,
• Kardeşlerin farklı cinsiyette olması,
• Dışarıdan gelen kişilerin iki kardeş arasında kıyas edici cümleler kurarak büyük çocuğa kötü hissettirmesi.

Kardeş Kıskançlığı İçin Alınması Gereken Önlemler

Kardeş kıskançlığını tamamen yok edecek herhangi bir çözüm olmasa bile, çözüm önerileri doğru şekilde uygulayarak bu sürecin daha hafif ve kolay bir şekilde atlatılması mümkün olabilir. Kardeş kıskançlığının tetiklenmemesi içi anne ve babasının çok büyük görevleri bulunur. Bebek psikiyatrisi olarak da hizmet verdiğimiz alanlarda bizden destek alabilirsiniz.

Bu nokta anne ve babanın yapması gerekenler şu şekildedir:

• Büyük olan çocuğa sık sık gülümsemek. Bol bol kahkaha atan ve sürekli olarak gülümseyen neşeli bir anne baba çocukla strese neden olan hormonların azalmasına ve bu sayede korkulu halin yok olması konusunda yardımcı olacaktır.
• Çocuk ve anne-baba arasındaki bağı güçlendirmek. Anne ve babalar kardeş kıskançlığı ile karşı karşıya kaldıklarında, çocukla olan bağı kuvvetlendirmek için kimsenin çocuğu onlardan daha çok sevmeyeceğini, her çocuk için anne ve babanın hissetmiş olduğu sevginin bambaşka olduğunu ifade eden cümleler kurarak ikna edici olmaya çalışmalıdır. Ayrıca çocuğa ayrılan zaman ve günlük rutinleri arttırmak gerekir. Bu sayede çocuk dışlanmış ve terk edilmiş hissetmek yerine kendisini ailenin bir parçası olarak görmeye başlar.
• Çocukla yetişkin gibi sohbet etmek. Anne babalar kardeş kıskançlığı yaşayan çocukla bir yetişkin gibi sohbet edebilmeli ve onun gerçek duygularını daha iyi bir şekilde anlamaya çalışmalıdır. Sonrasında bu duyguları önemseyerek iki çocuğa karşı da daha dikkatli davranmak da fayda vardır.
• Çocuğa sabırlı olması gerektiğini telkin etmek. Kardeş kıskançlığı baş göstermeye başladığında çocuğun sürekli anne babasından yardım talep etmesi, aslında onunda hala anne ve babasına ihtiyacı olduğunun bir göstergesidir. Bu durumlarda çocukla doğru bir iletişim kurarak yeni doğan bebeğin kendi ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar küçük olduğunu, bu nedenle anne ve babasına ondan daha fazla ihtiyaç duyduğunu tane tane açıklamak gerekir. Bu durumda sabırlı olması gerektiği çocuğa yapıcı bir dille açıklanmalıdır. Dolayısıyla çocuk yeni gelen kardeşini düşman olarak görmeyi bırakacaktır.
• Hamilelik sürecinde ailelerden yardım talep etmek. Hamilelik süreci boyunca ailelerden yardım almak önemlidir. Hem hamilelik sürecinde hem de doğum sonrasında büyük olan çocuğun yeme, içme, ödev, oyun, banyo gibi ihtiyaçlarını aile büyüklerinin yerine getirmesi, doğum sonrasında da bu ihtiyaçları aynı kişi tarafından giderildiğinde çocukta bir dışlanmışlık ve terk edilmişlik hissi yaşanmasının önüne geçer.

Çocukların tüm gerekli ihtiyaçlarına yanıt vermek ve sorunlarını çözmek için Teta Clinic olarak yanınızda olmaya devam ediyoruz. Teta Clinic farkını deneyimlemek ve çocuğunuzun içinde çıkamadığı durumlarda pedagog desteği almak için web sitemizde yer alan iletişim numaralarını kullanarak hemen bize ulaşabilir ve alanında uzman kişilerin sunduğu konfor alanını kendi adınıza avantaja çevirebilirsiniz.